
Người mua thường coi mật ong dú là một loại duy nhất. Thực tế có nhiều loài ong dú khác nhau ở Việt Nam, và mật của chúng khác nhau đủ để người quen nếm ra được.
Nhóm Lisotrigona gồm những loài rất nhỏ, tổ thường trong hốc cây hoặc khe tường, sản lượng thấp, mật thường trong và chua rõ. Nhóm Tetragonula có con lớn hơn chút, đàn đông hơn, dễ nuôi trong thùng hơn và cho sản lượng khá hơn — đây là nhóm phổ biến trong các trại nuôi.
Ba yếu tố cùng tác động: loài ong quyết định cấu trúc bọc mật và tỷ lệ nhựa cây trong sáp; nguồn hoa quanh tổ quyết định hương và màu; và thời gian mật nằm trong bọc trước khi thu quyết định độ chua. Trong ba yếu tố đó, nguồn hoa thường ảnh hưởng rõ nhất tới thứ người dùng cảm nhận được.
Không có câu trả lời chung, và ai khẳng định dứt khoát thì thường đang bán loài mình có. Người thích vị chua rõ và hương sắc nét chuộng nhóm nhỏ hơn; người thích vị dịu và cân bằng chuộng nhóm còn lại. Đây là chuyện khẩu vị.
Với người mua, vùng nuôi có sạch không, mật có bị đấu trộn không, và mật có được cất giữ đúng không — ba câu này ảnh hưởng tới chất lượng nhiều hơn việc đàn thuộc loài nào. Một mẻ mật của loài tốt nhưng để nóng vài tuần vẫn tệ hơn mẻ mật loài thường được giữ mát.
Với người nuôi, các loài ong dú không hoà nhập với nhau. Nhập đàn khác loài là hai bên đánh nhau. Đây là điều đáng biết cả khi mua đàn giống.
Hỏi trại. Người nuôi thật biết đàn của họ thuộc nhóm nào, dù có thể không gọi bằng tên khoa học.
Cùng loài thì mật không khác về bản chất. Khác biệt nằm ở nguồn hoa và cách thu hoạch, không nằm ở chuyện hoang dã hay không.
Sản lượng chênh nhau giữa các loài nhưng đều rất thấp so với ong mật. Không có loài ong dú nào cho sản lượng ngang ong mật.
Người bán hay dùng chữ mật rừng cho mọi loại mật hiếm. Phân biệt hai khái niệm để không trả tiền nhầm.
Không cần viện tới công dụng để giải thích giá. Chỉ cần nhìn sản lượng của một đàn trong một năm.
Ở nhiều nước, mật ong không ngòi đốt đã là mặt hàng đặc sản có tên gọi riêng và giá riêng. Bối cảnh để hiểu thị trường Việt Nam.
Đường, nước, enzyme và nhóm hợp chất từ nhựa cây. Giải thích từng thành phần và ý nghĩa thực tế của chúng.
Giới thiệu ngắn gọn cho người lần đầu nghe tới: con ong, cách làm mật, và ba điểm khiến loại mật này đứng riêng một nhóm.
Dòng mật ong dú cao cấp của vùng nuôi Trảng Bàng, Tây Ninh. Nguyên chất tuyệt đối, đóng chai theo lô, truy được về từng đàn nuôi.